Ambassadeur: Marije Vogelzang

Wist je dat er voor eten ook ‘food designers’ zijn? Marije Vogelzang gebruikt voedsel als inspiratiebron voor haar designs. Ze focust zich niet zozeer op de producten maar meer op het eten zelf. Ze noemt zichzelf dan ook een ‘eating designer’. Vanwege deze bijzondere benadering van voedsel, vroegen wij Marije als ambassadeur voor Damn Food Waste Rotterdam. Ter introductie stelden wij haar enkele vragen.

Marije-vogelzang2

Welke rol speelt eten in jouw leven?
Eten speelt een grote rol in mijn leven. Het is niet zo dat ik iedere dag heel bijzonder of uitzonderlijk eet, maar ik houd wel echt veel van eten. Ik denk er de hele tijd aan en ik fiets wel eens om voor iets lekkers. Daarnaast ben ik met mijn werk op eten gericht. Dat gaat niet altijd over wat we eten (ik ben geen kok) maar ook over hoe we eten, hoe heeft het invloed op ons sociale leven en hoe beïnvloedt wat we eten de maatschappij. Eten is de basis van ons bestaan. Het is het meest invloedrijke materiaal waar je als ontwerper mee kunt werken. Ik zou wat meer in rust willen koken. Ik heb drie kinderen en het lukt niet altijd om heel relaxed te koken. Daar haal ik veel plezier uit maar dat komt vast wel weer als ze wat groter zijn.

Wat was voor jou de aanleiding om bewuster om te gaan met eten?
Sinds ik als ontwerper met eten bezig ben, weet ik steeds meer over eten, over hoe eten wordt geproduceerd en wat er mee in het lichaam gebeurt. Hoe meer ik weet, hoe meer ik er ook achter kom dat ik eigenlijk niets weet en dat het een heel complex systeem is waarbij waarden als goed en slecht al snel overschaduwd worden door meerdere ethische lagen. Door alle chaos heen begrijp ik wel dat het heel bijzonder is dat we iedere dag (in het grootste deel van de wereld) te eten hebben en dat op een soort magische manier iedere dag de winkels vol met eten liggen.

Waarom vind jij het belangrijk om in actie te komen tegen voedselverspilling?
Ik denk dat we niet helemaal beseffen hoe bijzonder voedsel is en hoe bijzonder het is dat we betaalbaar eten hebben. Daar zit gelijk ook het probleem: doordat het eten zo goedkoop is voelen we niet de werkelijke waarde van het eten. We springen er zo lichtzinnig mee om. Als je ziet hoe lang het duurt om zelf iets eetbaars te laten groeien, hoe veel werk het is om een dier groot te brengen en te slachten en te bereiden, hoe veel aandacht en energie alles kost dan is het ongelooflijk als je ziet hoe veel er wordt verspild. Ik vind dat er verspil-belasting zou moeten bestaan. Voor consumenten maar vooral ook voor bedrijven. En dat er subsidie moet zijn voor innovaties en nieuwe ontwerpen op het gebied van voedselbehoud.

Wat is volgens jou een oplossing of een zeer goed concept om minder eten te verspillen?
Het is een ondoorzichtige keten. Natuurlijk heb je zelf als consument invloed op wat je zelf verspilt, maar verder terug in het productieproces is er ook veel eer te behalen. Het zou interessant zijn als er een zichtbaar netwerk van reststromen in kaart zou worden gebracht waar ontwerpers nieuwe toepassingen of nieuwe afnemers voor zouden kunnen verzinnen. Daarnaast zie je dat veel winkels veel verspillen omdat er met de manier van presenteren (een schap of koeling moet mooi vol staan met voorverpakte broodjes of bederfelijke sushi) een niet duurzaam model wordt neergezet. Bedrijven kiezen uiteindelijk voor de hoogste economische opbrengst. Soms verdien je meer als je de afval er bij in calculeert (koelingen mooi vol met eten geeft meer koopimpuls dan een koeling met 1 zielige sandwich. Het genereert zoveel meer opbrengst dat een winkel de etenswaren die aan het einde van de dag worden weggegooid er bij in calculeert). Zolang je zomaar straffeloos kunt verspillen ziet een ondernemer geen reden om te veranderen. Ik denk niet dat er 1 oplossing is. WE moeten een netwerk aan oplossingen samenvoegen en op verschillende niveaus opereren.

Sta jij stil bij voedselverspilling in jouw werk? Op welke manier?
Ik vond het erg lastig om in mijn restaurant (tussen 2004 en 2011 had ik Proef in Rotterdam en Amsterdam) hiermee om te gaan. Het hele principe van een restaurant is dat de koelkast vol is en dat het er maar net van afhangt of er iemand je zaak binnenloopt en of je je spullen kwijt raakt. Vooral bij caterings heb ik wel eens eten naar de Pauluskerk gebracht maar dat werd opeens verboden. In ieder geval hebben de medewerkers altijd zo veel mogelijk mee naar huis mogen nemen. Uiteindelijk werken we ook vaak met diners op inschrijving. Dan kun je je inkoop er op aanpassen. Als ik als consultant voor horeca werk kijk ik altijd naar de afvalstroom. Je moet streven naar een holistisch ontwerp waarin alles is meegenomen. Thuis heb ik kippen, probeer ik niet te veel in te kopen en ik vind het ook erg leuk om creatief met de ‘restjes’ te koken.

Hoe kan kunst bijdragen aan minder verspilling van eten?
Ik vind het prettig om de definitie van kunst los te laten. Ik noem mijzelf ontwerper omdat dat mijn achtergrond is. Hoe je het ook noemt, een creatief denkproces loslaten op een probleem als voedselverspilling lijkt me heel relevant. De manier waarop tot nu toe met de voedselketen is omgegaan is erg vanuit een economisch denkmodel gestuurd. Een radicale positieve verandering (en dat hoeft niet 1 verandering te zijn) kan zeker vanuit kunst of design (cultuur) geïnspireerd worden.

Marije vogelzang is ambassadeur van Damn Food Waste Rotterdam. Bekijk haar website voor meer inspiratie en informatie. 

Interview_MarijeVogelzang_Illustratie